السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
55
تفسير الميزان ( فارسي )
تو به او كرده اى ، اگر مىخواهى هم نفرين تو را مستجاب مىكنم ، و هم نفرين او را ، و اگر بخواهى استجابت نفرين هردوتان را تا روز قيامت تاخير مىاندازم . « 1 » مؤلف : سر اين معنا روشن است ، براى اينكه وقتى كسى چيزى را به نفع خود مسئلت مىنمايد لا بد به آن راضى هم هست ، و وقتى به آن راضى و خشنود باشد بايد به هر چه كه از هر جهت مثل آن است نيز راضى باشد ، وقتى عليه ستمگر خودش نفرين مىكند ، و انتقام را مىخواهد به خاطر اينكه ظلم كرده ، بايد بطور كلى از انتقام گرفتن از ستمگر راضى باشد ، و آن را دوست بدارد ، پس اگر خودش هم ستمگر باشد نفرين عليه ستمگرش نفرين عليه خودش هم هست ، چون گفتيم او با نفرين كردنش مىفهماند كه انتقام از ستمگر را دوست مىدارد ، حال اگر اين انتقام را نسبت به خودش هم دوست بدارد ، كه هرگز دوست نمىدارد ، به بلائى گرفتار مىشود كه آن را براى غير خودش درخواست كرده بود ، و اگر دوست ندارد در حقيقت نفرينى و دعائى از او سر نزده ، بلكه فقط گفتارى زبانى بوده و خداى تعالى در اين باره فرموده : « وَيَدْعُ الإِنْسانُ بِالشَّرِّ دُعاءَه بِالْخَيْرِ ، وَكانَ الإِنْسانُ عَجُولًا » « 2 » . و در عدة الداعى روايت كرده كه رسول خدا به ابى ذر فرمود : اى ابا ذر مىخواهى كلماتى به تو بياموزم كه خداى عز و جل به وسيله آنها به تو سود رساند ؟ ابو ذر مىگويد گفتم : بله يا رسول اللَّه ص فرمود : خدا را پاس دار ، تا خدا پاست بدارد ، خدا را در نظر بگير ، تا همه جا او را پيش رويت ببينى ، در حال رفاه و خوشى به ياد او باش ، تا در حال شدت بيادت باشد ، و هر وقت خواستى درخواستى كنى از خدا بكن ، و چون خواستى بىنياز باشى اين بىنيازى را از راه اعتماد به خدا كسب كن ، پس بدان كه قلم قضا بر آنچه كه تا روز قيامت خواهد شد جريان يافته ، و همه را نوشته ، و اگر تمامى خلائق جمع شوند تا خيرى به تو برسانند كه خدا برايت ننوشته ، نخواهند توانست . « 3 » مؤلف : اينكه فرمود : ( در حال رفاه و خوشى به ياد او باش ، تا در حال شدت بيادت باشد ) ، معنايش اين است كه در حال خوشى دعا كن ، و خدا را فراموش مكن ، تا در حال شدت همان دعايت را مستجاب كند ، و فراموشت نكند ، چون كسى كه پروردگار خود را در حال خوشى فراموش كند ، بطور قطع چنين پنداشته كه اسباب ظاهرى در فراهم ساختن رفاه او مستقل از
--> ( 1 ) و در بحار ج 13 ص 326 ( 2 ) انسان آنجايى كه عجول است ، به جاى اينكه خير خود را مسئلت كند ، شر خود را مىخواهد . « سوره اسراء آيه 11 » ( 3 ) عدة الداعى ص 97 و در بحار ج 13 ص 314